Το αντίτιμο της ζωής.

Οι μετακινήσεις κοστίζουν γι’ αυτό κάποιοι –οι περισσότεροι– επιλέγουμε να παραμένουμε αμετακίνητοι. Στις θέσεις μας, στις απόψεις μας, στις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές μας. Τα συμφέροντά μας τυχαίνει να μετατοπίζονται και ν’ αλλάζουν συχνά – πυκνά, αλλά εκεί δεν υπάρχει πρόβλημα, σ’ αυτή την περίπτωση είμαστε ελαστικοί και ευκίνητοι ωσάν αιλουροειδή. Γάτες και δη με πέταλα. Η μόνη περιοχή που είναι τόσο υπερευαισθητοποιημένη και δε σηκώνει «πείραγμα», γιατί αμέσως «μας πονάει» κι αρπαζόμαστε, είναι το συμφέρον (κάτι σαν κάλος δηλαδή, αλλά σε πιο γενικευμένη μορφή κι έκταση, απ’ την κορφή ως τα νύχια).

Διαβάζοντας απόψεις και σχόλια για το τραγικό γεγονός να χαθεί μια νεαρή ανθρώπινη ζωή κατά τον έλεγχο εισιτηρίων στο τρόλεϊ, είναι να σου φεύγει το κεφάλι. Εκεί που θα ταίριαζε η σιωπή κι η περίσκεψη, ο προβληματισμός, ο σεβασμός κι η θλίψη, περίσσεψαν τα λόγια, οι βλακείες κι οι κουτοπονηριές. Ξεχείλισε για μια ακόμα φορά το από καιρό φουρτουνιασμένο κι έτοιμο ποτάμι της απύθμενης «λαϊκής» αγανάκτησης και της ανεξέλεγκτης «αντιμνημονιακής» οργής. Αυτόκλητοι παντός καιρού και ειδικότητας. Εξυπνάκηδες και ηλίθιοι, αγράμματοι και μορφωμένοι στήσανε ένα αποτρόπαιο γαϊτανάκι αντεγκλήσεων κι αντιπαραθέσεων για ένα θέμα που ούτε παρόντες ήταν, ούτε προσφέρονταν για εκμετάλλευση, πολλώ δε μάλλον για κατανάλωση.

Με την κοινή λογική στην κωλότσεπη ή καλύτερα στα αζήτητα, χάθηκε –για μια ακόμα φορά– το μέτρο κι η εντύπωση κέρδισε κατά κράτος την ουσία. Σ’ ένα κουβάρι απόψεις ελεγκτές κι οδηγοί, συγκοινωνίες, εισιτήρια, κοινωνικές πολιτικές και κινήματα, έσοδα, έξοδα και δρομολόγια, μάρτυρες, κάμερες, κράτος και «παρακράτος», σε μια μέχρις εσχάτων σκιαμαχία μπροστά σε πυρωμένα από θυμό λάπτοπ κι απαστράπτουσες από ευφυολογήματα οθόνες. Άνθρωποι άγνωστοι, ξένοι κι αμέτοχοι, επιχειρούν να λύσουν τις ανύπαρκτες επί της ουσίας διαφορές τους μέσω αλλεπάλληλων κι ανατροφοδοτούμενων φιλονικιών και σχολίων χάριν γούστου, για να προβάλουν την άποψη και τη «θέση» τους, παραβλέποντας –ή και αποσιωπώντας σε ορισμένες περιπτώσεις– ότι αναφέρονται σε μια ζωή που μόλις έχει χαθεί άδικα κι απροσδόκητα, σ’ ένα συμβάν που θα μπορούσε να έχει συμβεί οποτεδήποτε στις πολυπληθείς, δαιδαλώδεις κι αλληλεπικαλυπτόμενες διαδρομές των αστικών μας συγκοινωνιών και με τους πολυάριθμους καθημερινούς λαθρεπιβάτες.

Οι μετακινήσεις κοστίζουν, αλλά αν σήμερα υπάρχει ένα κόστος για το κράτος, το οποίο μπορεί να περιοριστεί, είναι το κόστος λειτουργίας των δημόσιων συγκοινωνιών. Αν υπάρχει ένα πεδίο με σημαντικά περιθώρια αλλαγών κι αναδιαρθρώσεων, είναι αυτό των μέσων μαζικής μεταφοράς. Με άξονες την αποτελεσματικότητα σε όφελος του κοινωνικού συνόλου και τον ορθολογισμό σε όφελος του δημοσίου συμφέροντος, είναι δυνατή η εξεύρεση συγκοινωνιακών λύσεων που θα απηχούν τις σύγχρονες συγκοινωνιακές ανάγκες και θα οραματίζονται τις μελλοντικές, θα υπολογίζουν τον επιβάτη και την εξυπηρέτησή του, θα καλύπτουν με επάρκεια τους εργαζόμενους και το δύσκολο  έργο τους.

Μακριά από ρητορείες, κορώνες κι εύκολες αποφάσεις που διαιωνίζουν παθολογίες δεκαετιών. Με τόλμη, σύνεση κι αποφασιστικότητα, με διαφάνεια, τεκμηρίωση και σχέδιο, είναι δυνατό να αρχίσει μια νέα εποχή για τα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς, που δεν θα κινείται στη λογική του υπολογισμού και του μικροκομματικού συμφέροντος, αλλά θα τέμνει και θα διασπά αγκυλώσεις και πεπραγμένα του παρελθόντος. Με την εισαγωγή σύγχρονων αντιλήψεων στο χώρο των μαζικών μετακινήσεων, που θα εδράζονται στη διαρκή επέκταση των μέσων σταθερής τροχιάς και στην ανατροπή του στερεότυπου για την προτίμηση του ΙΧ στις καθημερινές μετακινήσεις των πολιτών μέσα στις πόλεις κι ιδιαίτερα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

Αν υπάρχει ένας τρόπος αυτός ο θάνατος να μην πάει χαμένος, ανεξάρτητα από συνθήκες και περιστάσεις κάτω από τις οποίες επήλθε και για τις οποίες υπάρχουν άλλοι άμεσα ενδιαφερόμενοι κι αρμοδιότεροι ημών για να επιληφθούν και να αποφανθούν, αξίζει να τολμήσουμε ν’ ανοίξουμε με ευθύνη το θέμα δημόσιες συγκοινωνίες ενώπιον της κοινωνίας. Οι πολυλογίες κι οι αντεγκλήσεις αυτές του διαδικτύου θα ξεχαστούν –αν κι είναι βέβαιο ότι σύντομα θα προκύψουν κάποιες νέες με αφορμή κάποιο άλλο περιστατικό. Ας τις ξεπεράσουμε με γενναιότητα στοχεύοντας στην ουσία του προβλήματος, αφήνοντας κατά μέρος το θυμικό και αναλογιζόμενοι πόσες ζωές πια έχουν να κερδίσουν από την ριζική αναδιοργάνωση των συγκοινωνιών. Το θέμα είναι τεράστιο, πολύπλοκο και σύνθετο, απαιτεί γνώσεις, αφοσίωση και προσπάθεια. Είναι πρόκληση κι έργο ζωής, για την ίδια τη ζωή.

Τότε, υπάρχει ελπίδα να διαπιστωθεί, ότι, τελικά και για το θέμα αυτό, το δημόσιο συμφέρον δεν απέχει τόσο από το συμφέρον του κάθε χρήστη των μέσων μαζικής μεταφοράς, αλλά πολύ περισσότερο και του συμφέροντος υπό στενή έννοια κι όπως ο καθένας από εμάς το αντιλαμβάνεται. Τότε δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να διαπιστώσουμε, ότι υπάρχει κι ένας άλλος τρόπος να προσεγγίσουμε στόχους και δείκτες οικονομικούς, πέρα από οριζόντιες περικοπές κι ισοπεδωτικές μειώσεις. Τότε ανοίγει μια διέξοδος για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε διαφορετικά την πραγματικότητα και τη ζωή, πέρα από κούφια συνθήματα κι αδιέξοδες περιχαρακώσεις. Τότε υπάρχει το σοβαρό ενδεχόμενο να κατορθώσουμε να οραματιστούμε και να σχεδιάσουμε βάσιμα το επόμενο βήμα για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της χώρας, αλλά και της κοινωνίας, πέρα από λύσεις του ποδαριού, εξωτερικές βοήθειες κι επικοινωνιακά δεκανίκια.

Ας γίνει αυτός ο άδικος θάνατος αρχή για μια πιο δίκαιη ζωή για όλους.

Οι μετακινήσεις κοστίζουν, αλλά το αντίτιμο της ζωής είναι ανεκτίμητο. Μπορούμε να πάψουμε να ζούμε τη ζωή σαν λαθρεπιβάτες.

Foto: John Crosley

Ο λάθος Αύγουστος.

Είμαστε σε άλλο μήκος κύματος. Το θερινό εννοώ, όχι το χειμέριο, που βγάζει φίδια και ξεβράζει με λύσσα τη θάλασσα πάνω σε παραλιακούς δρόμους και παραθεριστικές κατοικίες «δίπλα στο κύμα». Αλλού θέμε να βρεθούμε εμείς «κι αλλού η ζωή μας πάει» –που λέει και το παλιό τραγούδι με τον Αντώνη Καλογιάννη. Λίγοι ξεφύγαμε φέτος, αλλά οι σταθερές μας αξίες αντέχουν διατηρώντας αξιοθαύμαστα υψηλά ποσοστά επισκεψιμότητας. Για το fb μιλάω, που αμέσως να πάει το μυαλό σας στη Μύκονο και την Πάρο. Τσακίσαμε τις σελίδες με διακοπές και θέρετρα και μαγιό και αξεσουάρ, αλλά στο τέλος καταλήξαμε για καφέ στην πλατεία. Στην καλύτερη το σπίτι στην πατρίδα του κολλητού ή μια βόλτα από το χωριό της μάνας μας κι αυτό ήτανε. Πέντε δέκα μέρες έτσι, για το ξεκάρφωμα. Για να χαθούμε από τα στέκια και να πάρουμε μια – δυο ανάσες αποκεντρωμένο καθαρό αέρα.

Είμαστε αλλού σου λέω. Αλλιώς την είδαμε φέτος και δεν ξέρω πού θα κάτσει η μπίλια και για του χρόνου. Ως τότε, να δούμε όμως πρώτα πού θα «σκάσει» το χειμέριο κύμα. «Είμαστε λάθος μες στο κεφάλαιο του λάθος λήμματος» –που τραγούδησε κι ο Νταλάρας την εποχή που τσάκιζε ακόμα τους «χρυσούς». Το ωραίο είναι, ότι την περιμέναμε. Κότες κάτσαμε όλον τον χειμώνα λες και το χειμέριο κύμα ήταν μασκαρεμένο σε ΕΕΤΗΔΕ ή σε «κόκκινο» δάνειο. Δεν την είδαμε όπως οι Γερμανοί που προγραμματίζουν τις διακοπές τους από τον Οκτώβρη. Πώς να μας καταλάβουν μετά οι άνθρωποι; Εμείς αμά δεν πάρουμε δυο – τρεις παρατάσεις –πέρα από τις «σιωπηρές»– δε λέμε να το αποφασίσουμε για άλλα, πιο σοβαρά, πράγματα, τις διακοπές θα βάλουμε στο πρόγραμμα; Κι άμα δεν υπάρχει και μία, χέσε μέσα. Ο προγραμματισμός μας μάρανε.

«Δεν είμαστε στην ίδια τη συχνότητα» –όπως «κελαϊδούσε» η Μοσχολιού τα καταπληκτικά λόγια του Τριπολίτη. Ποια καλοκαίρια μας έφεραν ίσαμ’ εδώ; Στην εποχή που ξαφνικά τα μάθαμε όλα, αλλά ο καθένας με τον τρόπο και τη μέθοδό του. Απλή μέθοδος των τριών ξεκίνησε, αλλά έμειναν δύο και συνεχίζουν στην ίδια τη συχνότητα. Εμείς πού είμαστε; Παραλία; Βουνό ή νησί; Τα καλοκαίρια μας ενώνουν, αλλά πού; Στην Πάρο και τη Νάξο; Σίκινο και Νιο; Αλλάξτε αέρα ή πλευρό. Ούτε αιρ κοντίσιον δεν άναψε φέτος, θυσία το ξενύχτι στο βωμό του μίνι καύσωνα. Άλλοι μιλάνε για «ανθρωποθυσίες». Μπορεί να ‘ναι κι έτσι. Ποιος είναι με ποιον και σε ποια συχνότητα αυτόν τον Αύγουστο; Μήπως ήταν στην ίδια και τον προηγούμενο ή μήπως του 2011; Καθένας το βιολί του και τα πανηγύρια κάθε νύχτα. Αύγουστος γαρ.

Φεύγω για λίγες μέρες και αν λέω ό,τι θέλω είναι γιατί αυτός ο Αύγουστος με πάει αλλού από τα μέρη τα συνήθη και τα γνωστά των διακοπών μου. Δεν είναι λάθος ο Αύγουστος, εγώ έκανα το λάθος να νομίσω ότι θα ξεκινούσα για τα ίδια. Αν κάπου είναι λάθος αυτός ο Αύγουστος είναι ότι έφτασε σε λάθος εποχή. «Κουράγιο θα περάσει θα μου πεις» –αχ! Νικόλα– αλλά πού μυαλό κι υπομονή όταν η κόχη της ψυχής έχει φτάσει στα χείλη; ‘Ηρθε αργά αυτός ο Αύγουστος, αυτός όμως δεν έφταιγε, μας καθυστέρησαν τα καλοκαίρια στη Μύκονο και τη Σαντορίνη. Μας λοξοδρόμισαν οι Αύγουστοι με τις Ολυμπιάδες. Μας πισωγύρισαν οι ατέλειωτοι Αύγουστοι με τα πύρινά τους μέτωπα. Ποια Παναγιά να κάνει τώρα το θαύμα της; Μεγάλη χάρη Της! Είμαστε κι εμείς μεγάλοι, όχι στα λόγια και τα φούμαρα, είμαστε μεγάλοι στ’ αλήθεια. Όταν δεν περιμένουμε τα θαύματα, αλλά τα δημιουργούμε. Μόνοι μας.

Αυτός ο Αύγουστος δεν έπρεπε να έφτανε ποτέ. Θα είναι θαύμα όμως αν –μιας και του επιτρέψαμε να έρθει– μας διδάξει, ότι ποτέ πια δεν πρέπει κανένας άλλος Αύγουστος να χαθεί, κανένα καλοκαίρι, καμιά εποχή, επειδή εμείς ποτέ πια δεν θα επιτρέψουμε να ξαναχαθούμε στο δρόμο. Όλοι μαζί.


Foto: Kaushik Chatterje