Σηκώστε το παραβάν (ή το γάντι).

Πού βρίσκονται οι άνθρωποι; Σε ποιον πλανήτη ή διάσταση έχουν διακτινιστεί; Ότι όσοι έχουν εναπομείνει αποφεύγουν, διστάζουν ή ντρέπονται να πουν ότι είναι ΠΑΣΟΚ δεν το βλέπουν; Δεν αντιλαμβάνονται, ότι εκείνοι που ακόμα παραμένουν, παρακολουθούν αποσβολωμένοι, αμήχανοι κι απογοητευμένοι τα διαδοχικά εγχειρήματα διάσωσης του κόμματος που μόλις πριν λίγα χρόνια εξέφραζε το 45% σχεδόν του εκλογικού σώματος; Δεν μπορούν να καταλάβουν, ότι περισσότερο από τις περιοριστικές πολιτικές και τα διαδοχικά μέτρα, εκείνο που πληγώνει τη βάση του ΠΑΣΟΚ είναι οι έριδες κι οι διαμάχες μεταξύ των στελεχών του;

Φυσικά, είναι πολλά τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν κι έχουν οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ σ' αυτή τη δεινή θέση. Δεν είναι μόνο η ηγεσία. Δεν είναι -πολύ περισσότερο- η φίρμα. Σίγουρα παίζουν κι αυτά το ρόλο τους, ψυχολογικά και συναισθηματικά. Δύσκολα διαγράφεις μονοκονδυλιά δεσμούς μιας ολόκληρης ζωής. Για κάποιους από πενήντα, εξήντα και πάνω κάτι τέτοιο ίσως είναι κι αδιανόητο. Όλοι αυτοί όμως, εκείνοι που δεν έχουν την εξάρτηση της εξουσίας και το σύνδρομο της καρέκλας, μπορούν ν' ακολουθήσουν τον Παπανδρέου, τον Βενιζέλο, τον Χρυσοχοϊδη ή την Γεννηματά από ένστικτο, από συνήθεια, από συναισθηματική ταύτιση, ανεξάρτητα τι θα γράφει η ταμπέλα στο μαγαζί.

Η αλήθεια είναι ότι μετά το Βενιζέλο το πράγμα δυσκόλεψε. Το κλίμα βάρυνε. Ο σημερινός αρχηγός του ΠΑΣΟΚ δεν μπόρεσε να δημιουργήσει επικοινωνιακούς δεσμούς με τη βάση. Δεν κατάφερε να συνδεθεί με μια «αγαπησιάρικη σχέση» με «το όλον ΠΑΣΟΚ». Δεν κατάφερε να πείσει για την αναγκαιότητα της παρουσίας του στην ηγεσία. Προκάλεσε αντιθέσεις και διατήρησε αποστάσεις. Ταυτόχρονα, το περιβάλλον κι ο κομματικός περίγυρος που τον πλαισίωσε, κάθε άλλο παρά μπορούσε να «μιλήσει» στους ψηφοφόρους. Τα «βαριά» ονόματα επί των ημερών του, άλλοι διακριτικά κι άλλοι πομπωδώς, απομακρύνθηκαν και ξέκοψαν τους δεσμούς τους με το κόμμα. Σιγά – σιγά το ίδιο έκανε κι ο πολύς κόσμος. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, ο Ευάγγελος Βενιζέλος επιδιώκει να διατηρηθεί στο προσκήνιο, διατηρώντας την επαφή του με την εξουσία πρωτίστως και δευτερευόντως τη διάσωση του κόμματός του, μέσα από σχήματα που μόνο μέρος της εκλογικής βάσης του ΠΑΣΟΚ μπορούν να συσπειρώσουν. Ανοίγει δρόμο στο αδιάβατο.

Ο Γιώργος Παπανδρέου απ' την άλλη, τι ζητάει; Είχε την ευκαιρία του, αγκαλιάστηκε από τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ, στηρίχτηκε επί μακρόν, έγινε πρωθυπουργός. Ο κόσμος εμπιστεύτηκε τις καλές προθέσεις και τους οραματισμούς του. Λοιπόν; Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Δεν αναφέρομαι στην χρεοκοπία, τα μνημόνια κι όσα ακολούθησαν. Σιγά μη γίνω εκ του ασφαλούς, μετά Χριστόν προφήτης, αλλά τώρα, ομολογώ, δεν κατανοώ, ύστερα από όσα έχουν συμβεί τι ζητάει. Συνέδριο, αλλαγή ηγεσίας. ΟΚ, τώρα; Άφησε το κόμμα ή δεν το άφησε; Παραιτήθηκε ή όχι; Υπονομεύτηκε, συκοφαντήθηκε. ΟΚ. Έμεινε να πολεμήσει μέσα στο κόμμα; Έμεινε να υπερασπιστεί τις πολιτικές του επιλογές; Τα λάθη ή τα σωστά του; Τότε, «στη βράση» πετυχαίνουν ή όχι οι αλλαγές. Σίγουρα υπάρχει μια μεγάλη μερίδα υποστηρικτών του που θα τον ήθελε και πάλι στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Είναι όμως σοβαρά πράγματα αυτά; Μάλλον για παιδαριώδη και πεισματάρικα μου φαίνονται και περισσότερο πλέον αποκαρδιώνουν παρά συσπειρώνουν. Κάνει άλμα στο κενό.

Το ΠΑΣΟΚ, αν έχει σήμερα λόγο ύπαρξης, είναι γιατί είναι κάτι πέρα από τους κυρίους Βενιζέλο και Παπανδρέου. Το «ΠΑΣΟΚ» -και το γράφω εντός εισαγωγικών για να συνεννοούμαστε- μπορεί να εκφράσει με πληρότητα και επάρκεια αυτό που σήμερα ονομάζεται κεντροαριστερά. Έχει τις ιστορικές καταβολές, την ιδεολογική επάρκεια, τα ικανά στελέχη, την οργανωμένη βάση. Σε πείσμα όσων επιμένουν ότι δεν υπάρχει, βρίσκεται παντού. Είναι μέσα στην κοινωνία. Το ΠΑΣΟΚ, σε κάθε περίπτωση, είτε αρέσει, είτε όχι, είτε εντός, είτε εκτός εισαγωγικών, αποτελεί τη μεγαλύτερη δεξαμενή δυνάμεων των κομμάτων της χώρας. Από τη μια με τα στελέχη του, από την άλλη με τους πολίτες που το στήριζαν ή εξακολουθούν να το στηρίζουν. Δεν υπάρχει πολιτικός χώρος σήμερα, που να μην υπάρχουν κάποιοι, που με κάποιον τρόπο πέρασαν είτε ως βουλευτές ή στελέχη, είτε ως μέλη ή απλοί ψηφοφόροι από το ΠΑΣΟΚ. Εκεί βρίσκεται η λύση του γόρδιου δεσμού των πολιτικών εξελίξεων, στο κουβάρι των ΠΑΣΟΚων. Αρέσει, δεν αρέσει, επαναλαμβάνω.

Νυχθημερόν, η κεντροαριστερά από 'δω κι η κεντροαριστερά από 'κει και πουθενά η κεντροαριστερά. Στελέχη και προσωπικότητες πάνε πέρα - δώθε, περιφέρουν τις απόψεις και τους προβληματισμούς τους από πάνελ σε πάνελ, αλλά να συνεννοηθούν δεν καταφέρνουν. Υπερασπίζονται την ανάγκη αλλαγών και μεταρρυθμίσεων, αλλά «πλάτη» δεν τολμούν να βάλουν όλοι μαζί, να συμφωνήσουν για να τις διεκδικήσουν, για να τις επιβάλουν. Αν μετρήσουμε πόσοι ομιλούν για την κεντροαριστερά σήμερα θα χάσουμε το μέτρημα. Ας ψάχνουν όσο θέλουν, αν το ΠΑΣΟΚ κατορθώσει να συνεννοηθεί, θα το ψάχνουν. Γίνεται όμως και πώς; Δεν γίνεται. Πολύ φοβάμαι, ότι οι προσωπικές αντιθέσεις και διαφορές είναι μεγάλες, αγεφύρωτες. Τα πρόσφατα γεγονότα το επιβεβαιώνουν. Αυτό διαισθάνονται κι οι προβληματιζόμενοι περί την κεντροαριστερά κι αναζητούν εναγωνίως δεξιά κι αριστερά στέγη για τους προβληματισμούς και το πολιτικό τους μέλλον. Το ΠΑΣΟΚ υπό τις παρούσες συνθήκες δεν μπορεί να τους την εξασφαλίσει. Δεν διαθέτει, καλώς ή κακώς, έρμα αξιοπιστίας. Το ΠΑΣΟΚ σ' αυτή τη συγκυρία δεν καταφέρνει να πείσει και να συσπειρώσει ούτε κάν εκείνους που ταυτίζονται ή αισθάνονται ιδεολογικά προσκείμενοι.

Αν έφευγε ο Βενιζέλος τα πράγματα θα άλλαζαν; Μπορεί ναι, μπορεί και όχι. Αλλά το ζητούμενο είναι οι πολιτικές προτάσεις κι όχι μόνο τα πρόσωπα. Τα πρόσωπα μπορεί να προσθέσουν κάτι από την προσωπικότητα, τις γνώσεις, το ταλέντο ή τα χαρίσματά τους, όμως οι αποφάσεις τους κι οι επιλογές τους είναι εκείνες που τελικά θα κρίνουν την τύχη και την πορεία τους. Την επιτυχία ή την αποτυχία τους. Δες τον Τσίπρα. Ποιος τον εμπιστεύεται -με το χέρι στην καρδιά- για πρωθυπουργό; Ο Θεοδωράκης απ' την άλλη. Ωραίος στη σκηνική παρουσία, αλλά μόλις μπήκε στα βαθύτερα της πολιτικής πάτωσε, άρχισαν οι αστερίσκοι κι οι επιφυλάξεις. Δεν είναι εκεί το θέμα κι όσοι πηγαίνουν την κουβέντα στα πρόσωπα, είτε το κάνουν σκόπιμα για αποπροσανατολισμό, είτε αφελώς για να γίνεται συζήτηση.

Το ΠΑΣΟΚ έχει συνθλιβεί πολιτικά στις συμπληγάδες των μνημονίων. Έχει όμως απαξιωθεί κι από τα ίδια του τα στελέχη ηθικά και πολιτικά. Αν και σημαντικό τμήμα της κοινωνίας εξακολουθεί να το παρακολουθεί, φαίνεται να βαδίζει στο αδιάβατο, τη στιγμή που πρωτοκλασάτα και προβεβλημένα στελέχη του επιχειρούν ατάκτως άλματα στο πολιτικό κενό. Τι θα διακυβευόταν άραγε περισσότερο σ' αυτή τη συγκυρία, αν δοκίμαζε, προσκαλώντας όλους, να πραγματοποιήσουν μαζί ένα άλμα στο μέλλον; Ίσως αυτό που τώρα φαντάζει πρόκληση, αύριο ν' αποδειχτεί λυτρωτική υπέρβαση.

Ας σηκώσει κάποιος, επιτέλους, το γάντι. Τότε μόνο θα μπορέσουμε να δούμε όλοι τι ακριβώς γίνεται πίσω απ' το παραβάν. [Εκτός αν φοβούνται, ότι εκείνο που υπάρχει πλέον πίσω, είναι μόνο οι σκελετοί].

Photo: Stavrovelonia

Κλικ.

Οχτώ χρόνια στο διαδίκτυο. Δεν το γράφω για τα «χρόνια πολλά», ούτε για τα συχαρίκια. Δεν το αναφέρω κάν με πρόθεση να κάνω απολογισμό. Για μένα το κάνω και μόνο. Όχι μόνο. Και για όσους μπορούμε να επικοινωνούμε. Ακόμα. Μην το χάσουμε κι αυτό, ρε παιδιά. Μην τ’ αφήσουμε όλα στην τύχη τους όπως η κυβέρνηση. Μην τα παρατήσουμε όλα στην αντίδραση όπως η αντιπολίτευση. Μην τα παραδώσουμε όλα στο χρόνο και τη λήθη όπως τα μέσα και τα έξω της ενημέρωσης, της ψυχαγωγίας, της ψυχοθεραπείας μας. Μαζί μ’ αυτά και το διαδίκτυο με τις χιλιάδες, τι χιλιάδες, τα εκατομμύρια γνώμες, απόψεις, αφορισμούς και πάει λέγοντας.

Ένα κλικ έχουν γίνει όλα. Από την έξοδο της χώρας απ' την Ευρώπη μέχρι την παράδοση στην πυρά της γενιάς του Πολυτεχνείου. Ένα κλικ η επιδοκιμασία κι ο θαυμασμός Ένα κλικ η αποδοκιμασία κι η ύβρις. Από κλικ σε κλικ συνεπαρμένοι, ενθουσιασμένοι κι επιπόλαιοι χάνουμε το τικ τακ του χρόνου που ακόμα κυλά στα ρολόγια, ακούραστα περνώντας και προσπερνώντας μαζί μας ώρες, μέρες ολόκληρες και χρόνια στο παρελθόν. Δεν ακούμε το τικ τακ της καρδιάς, της καρδιάς μας πρώτα. Πίνουμε, καπνίζουμε ασταμάτητα, καταβροχθίζουμε ό,τι βρούμε και καταναλώνουμε ασταμάτητα. Πάνω σε πληκτρολόγια που πεθαίνουν από έμφραγμα πάνω στην έξαψη του δίκιου που μας πνίγει. Μπουκωμένοι λόγια παχιά και μεγάλα, λέξεις χορταστικές κι ατελείωτες. Συναισθήματα βραχυκυκλωμένα και σχέσεις παγωμένες στις οθόνες.

Άνθρωποι επικοινωνούν με τη Rosetta εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη. Εμείς δεν καταφέρνουμε να επικοινωνήσουμε με το διπλανό μας. Δίπλα σου, ρε! Δίπλα, αυτός με το άλλο iPhone. Τεχνολογίες απίστευτες, εργαλεία ανάπτυξης και προόδου, συστήματα επικοινωνίας. Μηχανές απομόνωσης τα κάναμε. Συσκευές για να χανόμαστε απ’ τον κόσμο δείχνοντας σε όλους που βρισκόμαστε. Ανά πάσα στιγμή. Εικονικά. Χαιρετάμε, γελάμε, κλαίμε. Μια εικόνα χίλιες λέξεις κι όποιος κατάλαβε κατάλαβε. Δεν καταλαβαίνουμε. Πώς να καταλάβουμε; Μάθαμε να επικοινωνούμε; Να συνομιλούμε; Να συνεργαζόμαστε; Ποιος μας εκπαίδευσε, μας δίδαξε και μας δασκάλεψε; Τα προβλήματα της παιδείας δεν είναι τα προγράμματα και το περιεχόμενο, ούτε, ασφαλώς, η μέθοδος κι η ποιότητα. Η γλώσσα, άσε. Γράψε γκρίκλις κι ας τα πνεύματα ενταφιασμένα στον τάφο της Αμφίπολης. Γμτ.

Τουλάχιστον τα λέμε έξω απ’ τα δόντια. Αφού ξεδοντιάστηκαν πρώτα η ευγένεια, η ευπρέπεια, ο σεβασμός. Η δημοκρατία βλέπει τα δόντια του αυταρχισμού [ο μόνος που τα ‘χει σωστά και στη θέση τους]. «Τρώει τη σκόνη» από το ποδοβολητό των αγανακτισμένων. Κάθε λογής. Με άποψη επί παντός.  Η αντίθετη είναι η μόνη που δεν υπάρχει. Δεν πρέπει να υπάρχει. Τα άκρα μέσ’ στα πόδια μας συνέχεια. Στα χέρια, μάλλον. Εκεί, στις άκρες των δαχτύλων. Στην άκρη και στ’ αζήτητα της ζωής, σ’ αναζήτηση ακροατηρίου. Μετράω likes. Μετράω τη ζωή με «φίλους». Μετράω το κύρος με «ακολούθους».

Αχταρμάς. Κρίση. Η οικονομική περνάει στα ψιλά. Η λογική στα αζήτητα. Τα μυαλά στα κάγκελα. Λογοπαίγνια. «Τα παιδία παίζει». Με ό,τι βρουν. Με ό,τι τους βρίσκεται, όπου βρίσκονται. Με τα πληκτρολόγια. Με τις λέξεις. Με τους «άλλους». Με τους θεσμούς, το κράτος, τον λαό, την πολιτική. Με την υπομονή μας. Όλοι, κατά πάντων και δια πάντων. Από πάντα.

Για πάντα;

Photo: This is my speacing